یکی از بیماریهای شایع دهان و دندان ورم لثه است که به دلایل مختلفی از یک التهاب ساده به دلیل تجمع پلاک دندان گرفته تا عفونت یا بیماریهای پیشرفته لثه، بروز پیدا میکند. قرمزی، تورم و درد لثه از علائم این بیماری هستند. در صورتی که علت این عارضه تنها یک التهاب ساده باشد درمان ورم لثه در خانه با رعایت بهتر بهداشت دهان، شستوشوی دهان با آب نمک ولرم و استفاده صحیح از مسواک امکانپذیر است. کاهش ورم لثه همیشه به معنای برطرف شدن علت اصلی نیست و وجود مشکلاتی مانند پوسیدگی، جرم دندان، بیماریهای لثه یا آبسه به بررسی تخصصی نیاز خواهد بود. در ادامه این قسمت علت ورم لثه، روشهای خانگی برای درمان و زمان مراجعه به دندانپزشک را توضیح دادهایم.
چرا لثه ورم میکند؟
همیشه علت ورم لثه یکسان نیست و تشخیص دلیل آن تاثیر مستقیم و مهمی در انتخاب روش درمان آن دارد. در صورتی که ورم تنها در یک ناحیه مشخص مانند ورم لثه پشت دندان جلو ظاهر شود، احتمال وجود مشکلات موضعی مانند پوسیدگی، گیر غذایی یا آبسه بیشتر است. به طور کلی مهمترین دلایل ایجاد ورم لثه عبارتاند از:
-
تجمع پلاک دندان: پلاک لایهای از باکتریهاست که عدم پاکسازی آن منجر به بروز التهاب و قرمزی لثه میشود.
-
جرم دندان: اگر پلاک مدت طولانی باقی بماند سخت شده و باعث ایجاد جرم میشود که با مسواک از بین نمیرود
-
التهاب لثه یا ژنژیویت: بروز علائمی مانند قرمزی، حساسیت و خونریزی هنگام مسواک زدن نشاندهنده التهاب لثه است.
-
پریودنتیت: این مرحله در اثر عدم درمان التهاب لثه ایجاد میشود و ممکن است به بافتهای عمیقتر اطراف دندان آسیب برساند.
-
گیر کردن غذا بین دندانها: باقی ماندن ذرات غذایی لابهلای دندانها باعث تحریک موضعی میشود و ورم لثه پشت دندان را ایجاد میکند.
-
پوسیدگی دندان یا مشکلات ریشه: گاهی منشا درد و ورم لثه ناشی از مشکلات خود دندان است.
-
آبسه دندان یا آبسه لثه: تجمع چرک در اطراف دندان یا لثه میتواند منجر به بروز تورم، درد و حساسیت شود.
-
عوامل مرتبط با ترمیمهای دندانی: این عوامل شامل مشکلات مربوط به روکش، پرکردگی یا ترمیمهای دندانی میشوند.
-
عوامل عمومی و شرایط بدنی: تغییرات هورمونی، بیماریهای زمینهای یا مصرف برخی داروها میتواند ورم لثه را به وجود آورد.
روشهای درمان خانگی ورم لثه
در شرایطی که ورم لثه خفیف است بعضی مراقبتهای خانگی میتوانند التهاب را کاهش دهند. البته این روشها را نباید جایگزینی برای درمان علت اصلی دانست. در ادامه این قسمت روشهای مناسب برای درمان ورم لثه در خانه را بررسی کردهایم.
مسواک زدن صحیح و ملایم
برخی افراد هنگام التهاب لثه، به دلیل درد در این قسمت مسواک زدن را کمتر میکنند؛ این در حالیست که باقی ماندن پلاک میتواند این مشکل را تشدید کند. با استفاده از مسواک نرم با حرکتهای آرام سطح دندانها را بدون آسیب بیشتر پاک کنید.
تمیز کردن بین دندانها
بخش عمده پلاک در قسمتهایی جمع میشود که هنگام مسواک زدن نمیشود به آن دسترسی پیدا کرد. برای کمک به حفظ سلامت لثه روزانه از نخ دندان یا ابزارهای مناسب تمیز کردن بین دندانها استفاده کنید.
شستوشوی دهان با آب نمک ولرم
در برخی شرایط استفاده از آب نمک ولرم ممکن است به تسکین موقت التهاب و ناراحتی کمک کند. با این وجود زیادهروی در استفاده یا جایگزین کردن آن با درمان اصلی توصیه نمیشود.
کمپرس سرد خارجی
گاهی ممکن است ورم همراه با ناراحتی باشد؛ در چنین شرایطی استفاده از کمپرس سرد روی بخش خارجی صورت میتواند در کاهش ناراحتی و احساس التهاب موثر واقع شود.
کارهایی که نباید انجام دهید
هنگام التهاب لثه از انجام کارهایی مانند فشار دادن یا ترکاندن محل متورم، مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک و مواد تحریککننده مانند خودداری کنید.
چگونه ورم لثه را سریع کم کنیم؟
برای خوابیدن سریع ورم لثه راهکارهای مختلفی وجود دارد، اما سرعت بهبود و رسیدن به نتیجه مطلوب به علت ایجاد مشکل بستگی دارد. برای کاهش موقت علائم رعایت بهتر بهداشت دهان، استفاده از آب نمک ولرم در شرایط مناسب و گاهی کمپرس سرد خارجی میتواند موثر باشد. با این وجود برای رفع علت اصلی ممکن است به درمانهای تخصصی نیاز شود که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
جرمگیری حرفهای در شرایطی که مشکل اصلی جرم دندان است.
-
پوسیدگیهای دندان را درمان کنید.
-
در بیماریهای لثه پاکسازی عمیق یا درمانهای تخصصیتر ممکن است نیاز شود.
-
در صورت وجود عفونت لثه، مصرف دارو تنها با تشخیص دندانپزشک مجاز است.
از کجا بفهمیم ورم لثه ساده است یا مشکل جدیتر؟
اگر ورم لثه همراه با علائمی مانند درد شدید، چرک، تب یا تورم صورت ظاهر شود، بررسی تخصصی دندانپزشک ضروری است. در جدول زیر علائم التهاب ساده لثه را مشکلات جدیتر مقایسه کردهایم.
|
التهاب ساده لثه |
مشکل جدیتر |
|
قرمزی و حساسیت خفیف |
درد شدید و مداوم |
|
خونریزی هنگام مسواک |
خروج چرک یا آبسه |
|
بهبود با رعایت بهداشت |
باقی ماندن یا تشدید ورم |
|
بدون تب یا تورم صورت |
تب، تورم صورت یا مشکل بلع |
چه زمانی برای درمان ورم لثه به کلینیک مراجعه کنید؟
زمانی که ورم لثه ادامه پیدا کند یا همراه با علائم دیگری ظاهر شود مراجعه به دندانپزشک الزامی است. در ادامه این قسمت شرایطی که در صورت بروز باید به کلینیک مراجعه کرد را مورد بررسی قرار دادهایم.
اگر علت پلاک و جرم باشد
در چنین شرایطی برای کنترل مشکل اقداماتی مانند پاکسازی حرفهای، جرمگیری و آموزش روش صحیح مراقبت از دهان انجام میشود.
اگر بیماری لثه وجود داشته باشد
در صورت تشخیص بیماری لثه، شدت مشکل بررسی خواهد شد و معمولا درمانهایی مانند پیگیری دورهای یا جرمگیری عمیق تجویز میشود.
اگر مشکل از خود دندان باشد
گاهی ورم لثه نشان از مشکلاتی مانند پوسیدگی عمیق، عفونت ریشه یا آبسه دارد. در این صورت اقداماتی مانند درمان ریشه یا سایر درمانهای دندانپزشکی انجام میشود.
چه زمانی ورم لثه به جراحی لثه نیاز دارد؟
برای درمان ورم لثه همیشه راهکار مناسب جراحی لثه نیست. اغلب مشکلات لثه در مراحل اولیه با رعایت نکات بهداشتی و درمانهای غیرجراحی کنترل میشوند. با این وجود در شرایطی مانند بیماری پیشرفته لثه، باقی ماندن مشکل پس از درمانهای معمول، نیاز به درمان تخصصی پس از معاینه و مشکلات ساختاری بافت لثه ممکن است دندانپزشک جراحی لثه تخصصی در غرب تهران را توصیه کند.
چگونه از برگشت دوباره ورم لثه جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از برگشت التهاب و حفظ سلامت لثه راهکارهای مختلفی وجود دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
مسواک زدن روزی دو بار
-
تمیز کردن روزانه بین دندانها
-
معاینه دورهای دندانپزشکی
-
جرمگیری در صورت نیاز
-
پیگیری مشکلات دندانی
-
خودداری از مصرف دخانیات
-
توجه به علائم اولیه مانند خونریزی یا حساسیت لثه
چه زمانی برای ورم لثه باید فورا به دندانپزشک مراجعه کرد؟
در برخی شرایط هنگام ورم لثه مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است. علائم زیر نشاندهنده عفونت جدیتر هستند و به بررسی سریع نیاز دارند:
-
وجود چرک یا آبسه
-
تب
-
تورم صورت
-
مشکل در بلع
-
تورم شدید لثه
-
درد شدید
-
مشکل در تنفس
-
لق شدن دندان
آیا ورم لثه خودبهخود خوب میشود؟
در صورتی که ورم لثه خفیف است با بهبود مراقبتهای دهان و کاهش عوامل تحریککننده، ممکن است ورم کاهش پیدا کند. اما اگر تورم باقی بماند یا دوباره برگردد، احتمال وجود یک مشکل جدی مانند عفونت، جرم یا بیماری لثه وجود دارد. فراموش نکنید که بهبود موقت نشاندهنده درمان کامل نیست و در هر شرایطی بهتر است دلیل اصلی ایجاد ورم مشخص شود.
جمعبندی
درمان ورم لثه به علت ایجاد آن بستگی دارد و رعایت بهداشت دهان، مسواک زدن صحیح و تمیز کردن بین دندانها میتواند در موارد خفیف به کاهش التهاب کمک کند. روشهایی مانند آب نمک ولرم و کمپرس سرد بیشتر راهکارهایی برای تسکین موقت علائم هستند و جای درمان علت اصلی را نمیگیرند. اگر ورم همراه با درد شدید، خونریزی مداوم، چرک، تب یا تورم صورت باشد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
سوالات متداول
درمان خانگی ورم لثه چیست؟
برای درمان خانگی ورم لثه راهکارهایی مانند مسواک زدن صحیح، تمیز کردن بین دندانها، استفاده مناسب از آب نمک ولرم و رعایت بهداشت دهان میتواند به کاهش علائم کمک کند.
آیا آب نمک ورم لثه را کم میکند؟
آب نمک ولرم ممکن است التهاب و ناراحتی را به طور موقت کاهش دهد، اما درمان علت اصلی مانند جرم یا عفونت نیست.